1

گیوه پای افزار دست ساز زنان و مردان ایرانی

گیوه پای افزار دست ساز زنان و مردان ایرانی

گیوه این پای افزار کهن از قدیمی‌ترین صنایع دستی این مرز و بوم به شمار می‌آید. در مورد تکامل این هنر صنعت متاسفانه اطلاعات کمی در دسترس است. البلخی تاریخ نویس معروف در سال ۱۱۰۵ میلادی متذکر می‌شود که غندیجان در فارس در صنعت گیوه بافی مشهور بوده است.

این پاپوش با داشتن خصوصیاتی چون خنکی، سبکی و قابل شستشو بودن در بین افرادی همچون روستاییان و کشاورزان پذیرفته شده و سالهای متمادی از گذشته تا کنون مورد استفاده قرار گرفته است. هم اکنون نیز علاوه بر روستاها سبک‌های نوینی از گیوه وارد بازار شده‌اند و این صنعت طرفدارانی میان جمعیت شهر نشین و جوانان پیدا کرده است. این پای افزار از ساده‌ترین مواد تهیه و با ساده‌ترین روش‌ها نیز ساخته و پرداخته می‌شود. مراحل ساخت و تولید آنحدوداً دو روز طول می‌کشد که در چهار مرحله چرم سازی، رویه بافی، تخت کشی و گیوه دوزی خلاصه می‌شود.

گیوه

مراحل ساخت گیوه

چرم سازی

پوست گاو را ابتدا به مدت یه هفته در آب گذاشته تا خیس بخورد. سپس آن را در محلول آب و آهک قرار داده و هر سه الی چهار روز چرم را زیر و رو کرده تا محلول به همه بخش‌های آن نفوذ کند. این عمل به مدت یک ماه باید ادامه می‌یابد. بعد آن را به مدت دو الی سه روز در محلول آب، زاج و نمک گذاشته می‌شود تا زمانیکه خشک شد آن را با پی چرب کرده و به مدت سه روز در معرض آفتاب قرار داده تا چربی آن جذب شود. این چرم برای کمری، نقاب و پاشنه گیوه به کار می‌رود.

رویه بافی

نخ مورد استفاده رویه بافان نخ پنبه ای سه لایه است که توسط سوزنی بلند و باریک بافته می‌شود. غالباً بافت هر رویه دو روز به طول می‌انجامد. رویه بافی در ایران حرفه‌ی زنان است.

تخت کشی

در گیوه بافی دو نوع تخت پلاستیکی و پارچه‌ای وجود دارد. که در روش سنتی از تخت پارچه‌ای استفاده می‌شود و ارزش بیشتری نیز به کار می‌دهد. تخت گیوه را از پارچه‌های محکم مثل کتان و کرباس که به صورت نواری بریده شده، درست می‌کنند. این نوارها به صورت مرتب و پشت سرهم قرار گرفته و با درفش داغ وسط آن را سوراخ می‌شود و سپس دوال چرمی از آن عبور می‌دهند سپس با نمد خیس، تخت را نمدار کرده و با شفره روی تخت کشیده شود تا سطح تخت همتراز شود. پس از آن با نخ و سوزن اطراف تخت به روش کج بافی دوخته می‌شود. در نهایت با مشت روی تخت کوبیده و مخلوطی از کتیرا و رنگ جوهر را روی تخت می‌ریزند و بوسیله شفره آن را پخش می‌کنند تا به همه بخش‌های تخت نفوذ کند.

گیوه دوزی

گیوه دوزی

اولین کار در شروع گیوه دوزی دوخت کمری یا دوری است. به این طریق که با درفش در دوری و تخت سوراخ ایجاد کرده و با نخ و سوزن دوخته می‌شود. سپس یک تکه چرم مثلثی برای پشت پاشنه به تخت دوخته می‌شود.

قالب چوبی را داخل تخته گذاشته و رویه را روی آن کشانده و دور آن را به تخت باید دوخت. سپس با مشته محکم روی گیوه کوبیده تا حالت قالب را بخود بگیرد. بعد از دوخت دوری قسمت اضافه آن را روی نوک گیوه برگردانده و به رویه می‌دوزند.

گیوه بافی در استان مرکزی در مناطق سنجان و وفس، استان کرمانشاه، استان چهار محال بختیاری (شهرکرد و بروجن)، استان کردستان (اورامانات)، استان فارس (آباده)، استان زنجان و… رواج دارد.

قیمت گیوه بسته به دوخت و کف آن متفاوت است و از بیست هزار تومان تا یک میلیون و دویست هزار تومان متغیر است.

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *