ورنی

ورنی بافی صنعت دستی و زیرانداز سنتی عشایر آذری

ورنی بافی صنعت دستی و زیرانداز سنتی عشایر آذری

ورنی بافی یا سوماک از شاخص‌ترین صنعت دستی عشایر آذربایجان است. ورنی نوعی گلیم یکرو یا گلیم فرش‌نما و بدون پرز است که به سبک پود پیچی یعنی گذراندن پود اصلی از تار و پیچش نخ به دور نخ‌های تار شکل گرفته و نقش می‌پذیرد. ورنی نه فرش است نه گلیم. بلکه نوعی زیرانداز است که هم سادگی و سبکی گلیم را دارد و هم ظرافت و زیبایی قالی را، ورنی بافی به دلیل عدم استفاده از گره در بافت آن جزو گلیم و از جهت طرح، نقشه و شکل ظاهری آن مشابه قالی به نظر می‌آید.

 

ورنی بافی _2

 

ورنی یکی از زیراندازهای سنتی منطقه آذربایجان است که در منطقه اهر و ارسباران به صورت وسیعی توسط زنان عشایر بافته می‌شود. قدمت هنر ورنی بافی به طور كامل مشخص نیست اما صاحب نظران قدمت آن را به چند صد سال پیش تخمین می‌زنند. هنر ورنی بافی، یکی از صنایع دستی بومی آذربایجان بوده و هنوز دارای رونق و خواستار فراوان است. ورنی عمدتاً در قشالق عشایر کوچرو که حجم کاری کمتری دارند، توسط زنان و دختران بافته می‌شود. به همین سبب بیشتر نقوش و رنگآمیزی ورنی‌ها بافته شده درمیان عشایر کامال متأثر از فرهنگ، باور و روحیات آن‌ها و درمیان روستاییان، متشکل از موتیف‌های روستایی، ثابت و شناخته شده است که درقالب نقشه‌های شکسته و هندسی متصور می‌شود.

ورنی بافی زنان

 

این زیرانداز عمدتاً در منطقه قره داغ شامل شهرستان‌های اهر و کلیبر توسط عشایر و برخی روستاییان ين منطقه و منطقه مغان شامل شهرستان‌های گرمی، بیلهسوار مغان، پارس آباد مغان و خیاو (مشگین‌شهر ) بافته می‌شود. خاستگاه اصلی ورنی بافی، منطقه عشایری آذربایجان بوده که از آنجا به دیگر مناطق گسترش یافته است. گلیم یکرو یا ورنی را در جمهوری آذربایجان و شمال شرق ترکیه سوماک یا سومه می‌نامند. محل اصلی تولید ورنی منطقه قرهباغ كوهستاني بالادست ارس بوده که بر اثر روابط و علقه‌های فرهنگی عشیره‌ای و ترددهایی که در دو کناره رودخانه ارس انجام پذیرفته، بهتدریج تولید آن ابتدا در منطقه ارسباران و سپس بین ایالت و عشایر دشت مغان رایج شده است.  در حال حاضر ورنی بافیدر سطح جهانی منحصر به ایران بوده و در ایران هم فقط در مناطق فوق الذکر وجود دارد.

 

ورنی بافی _1

 

ویژگی تولید، عمل اقتباس یا مشابه سازی نظیر بسیاری از زیراندازهای دیگر ازقبیل قالی، گلیم و… را در سایر نقاط ایران و جهان دشوار و حتی غیرممکن می‌سازد. ورنی‌های تولیدی آذربایجان معمولاً در زمینه رنگ‌های لاکی، سرمه‌ای، کرم، سفید، پیازی و آبی روشن با نقش حیوانات در وسط و حاشیه تولید می‌شود. محصول ورنی بافی به عنوان نوعی زیرانداز، مفرش یا وسیله حمل اسباب و اثاث منزل عمدتاً در منطقه کوچ و استقرار عشایر شاهسون مغان در آذربایجان و برخی نواحی پیرامونی و مرتبط با جمعیت و جوامع مستقر در این نواحی تداوم و تکوین یافته است.

ورنی-بافی

 

مواد اولیه برای ورنی بافی، پشم، پنبه، كنف و موی حیوانات است. ورنی گاه به صورت پیچ بافی و جناغی است و عموماً از طرح‌های هندسی استفاده می‌شود.

به روش بافت آن پودچینی می‌گویند كه بر اساس پیچش خاص نخ خامه به دور نخ‌های تار بافته می‌شود. این بافته را در كرمان شیریكی پیچ می گویند و در استان‌های شمال غرب ایران به ورنی معروف است. ورنی بافی بدون نقشه بافته می‌شود و چون در بافت آن از گره استفاده نمی‌شود جزو انواع گلیم به حساب می‌آید و از لحاظ شكل ظاهری به قالی شباهت دارد.

ورنی بافی.ir452

 

ظرافت و لطافت بافت طرح و نقش‌های متنوع و زیبایی ورنی هر هنر دوستی را مجذوب خود می‌كند. نوع ورنی بافی با ابریشم، از ظرافت و زیبایی خاصی برخوردار است و از نظر وزن سبك تر و كم حجم تر از نوع پشمی آن است و توجه گردشگران داخلی و خارجی را به خود جلب كرده است. ورنی از لحاظ صادرات در درجه نخست تولیدات صنایع دستی اردبیل قرار گرفته است به طوری كه این بافته به كشورهای حاشیه خلیج فارس، كشورهای اروپایی و آسیایی صادر می‌شود.

ورنی بافی

 

انواع ورنی بافی

ورنی‌ها براساس مواد اولیه مورد استفاده در آن‌ها به انواع ذیل تقسیم می شوند:

ورنی‌ بافی پشمی: در این نوع ورنی، تارها از پنبه یا نخ و پود و پود اضافی( زمینه)از نخ خامه رنگ شده حاصل از پشم گوسفندی است.

 

ورنی بافی _1

ورنی  بافی پشمی ابریشمی: در این نوع ورنی، تار از نخ یا پشم، پود از نخ و پود اضافی یا زمینه از ابریشم است.

 

ورنی پشمی ابریشمی

 

ورنی بافی کف ابریشم: در این نوع ورنی تار نخ یا پشم بوده و پود هم نخ است ولی پود اضافی یا زمینه، هم ابریشم است هم پشم و بیشترین رنگ ابریشم در این نوع ورنی رنگ سفید است.

ورنی بافی کف ابریشم

ورنی بافی ابریشمی(ابریشم خالص): مواد اولیه استفاده در این نوع ورنی، تار و پود اصلی،) زمینه(از ابریشم و پود از نخ است.

ورنی بافی ابریشم

منبع

روزنامه شهروند شماره ۳۶۱

خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *