قالی ترکمن

قالی ترکمن فرشی سخت پای بند به فرهنگ قومی

قالی ترکمن فرشی سخت پای بند به فرهنگ قومی

معرفی قالی ترکمن (۱)

می‌توان ترکمن‌ها را از جمله ایلاتی نام برد که به فرهنگ قومی خود سخت پای بند هستند. با همه افت و خیزهای سیاسی، جابجایی آن‌ها از حوزه جغرافیایی محل زیستشان به حوزه‌ای دیگر، بروز جنگ‌ها و… در صنایع دستی آنان بویژه نقش و نگارهای دستبافته هایشان کمتر دگرگونی بوجود آورده است، اصالت‌‌‌، ویژگی‌ها، معانی و مفاهیم فرهنگی نقشه‌های آنان همچنان در شکل و قالب کلی رواج دارد. در ایران دو ایل ترکمن بنام تکه و یموت در بافت قالی ترکمن شهرت دارند، یموت‌ها به دو طایفه جعفر‌بای و آتابای تقسیم شده‌اند که بهترین بافته‌ها توسط ایل تکه تهیه می‌شوند، آتابای در کیفیت بافندگی مطلوب بعد از تکه و جعفر‌بای پس از آن قرار دارد.

 

عکس قالی ترکمن

 

در قالی‌ ترکمن گل‌ها و نگاره‌ها در قاب اصلی قرار میگیرند و در قسمت‌های دیگر قالی اشکال هندسی وچند ضلعی‌های محصور و نامحصور نیز به چشم می‌خورد .در فرهنگ ترکمن هر یک از این نقش‌ها و نگاره‌ها نشان دهنده باور‌‌ها، اعتقادات، تعصبات، علائق، دلبستگی قومی و خانوادگی آنان است. گاهی نقوش پیامدی از صلح و دوستی و روابط اجتماعی هستند، گاهی برای تشویق و ترغیب به رزم آوری و غیرتمندی و گاهی نیز برای دفع شر وشیطان و اهریمن است. گل یا به زبان محلی <گول> یکی از اساسی‌ترین نقش مایه‌های قالی‌ ترکمن است که گونه‌های مختلف دارد. ترکیب کلی آن در هر ایل و طایفه شکل و نوع خاصی دارد، نقوش ترکمنی در طرح کلی با  اشکال هندسی چند ضلعی است، در فواصل اشکال هندسی در برخی قالی‌ها، گل‌ها و قاب‌های کوچک‌تری به تناسب همان گل متن قاب می‌بافند.

قالی ترکمن با تار، پود، پرز و پشم بافته می‌شوند .نقوش هر یک از ایلات و طوایف بنام همان ایل شهرت دارند مپل گل یموت ،گل تکه ،گل ارساری ،گل ساریک و گل سالور.

معروف‌ترین طرح‌های رایج در قالی ترکمن عبارت‌اند از: قفسه گؤل( لانه پرنده)، آخال (بخارایی)، قاب یموتی، قاشقی، غزال گز (چشم غزال)، چهار قاب، خورجینی، محرابی (سجاده‌ای)…

ترکمن چشم غزال

 

گل‌های قالی ترکمن

ترکمن‌ها به گل‌های اصلی قالی نام‌هایی را می‌دهند که معنی نام آن‌ها به شرح زیر است:

  • فیل پی گول: کف پای فیل
  • چمچه: قاشق گود
  • کجبه: کجاوه
  • گولی گول: گل گلدار
  • وغا: دعا
  • سکیز کله: هشت کله
  • چرخ پلک: چرخ فلک
  • آینا گول: نقشه آئینه (آئینه گل)
  • آت ایاقی: پای اسب

وصد‌ها نوع گل و نگاره‌های دیگری که در بین اقوام ترکمن رواج دارد که از بر‌شمفرش, فرش دستباف, تابلو فرش, فرش فوتوشوب, فرش مشهد, فرش قرمز،قالی, قالی بافی, قشقایی, ایل قشقاییردن آن‌ها خودداری می‌کنیم.

 

گل قالی ترکمن

 

وجه تمایز و شناخت قالی ترکمن

از صفات ممیزه قالی‌های ترکمن، رنگ‌های زمینه آن است که از رنگ‌های تیره سرخ و سبز و نوعی قهوه‌ای تشکیل می‌شود. بعلاوه یکی از نشانه‌های قالی‌های ترکمن، بافت چند سانتی‌متر حاشیه اضافه در قسمت گلیم بافت دو سر قالی است با طرح‌های خاص خود که به آن‌ها شانه گفته می‌شودقالی ترکمن از یك حاشیه بزرگ و چند حاشیه كوچك تر تشكیل می شود. حاشیه‌های قالی‌های ترکمن نیز به نقش‌های ریز و درشت بسیار زیبایی مزین است که برخی از آنها عبارتند از: الم(رنگین کمان)، آق لو (کانال آب)، قره (به معنی پهن شده که شبیه عقربی است که دست و پاهایش را باز کرده است)، اولی تویراق و اولی قره.

 

ترکمن قاشقی

 

قیمت قالی‌های ترکمن (۲)

قیمت یک تخته  فرش دست بافت ۱۲ متری ترکمن تمام پشم تقریباً ۴۰ میلیون ریال  است و یک تخته فرش ۱۲ متری از جنس پشم با ریشه‌های ابریشمی به ۱۰۰ میلیون ریال نیز می‌رسد. هر چه ابعاد فرش کوچکتر به تناسب قیمت آن کاهش می یابد.

قیمت برخی از ابعاد دیگر عبارتند از:

  • ۲*۱٫۵ متری= ۱۲ میلیون ریال
  • ۵*۲٫۵متری= ۱۸ میلیون ریال
  • ۲*۳ متری= ۲۵ میلیون ریال
  • ۱*۱٫۵ متری= ۵ میلیون ریال

تمامی این قیمت‌ها تقریبی هستند و بسته به نوع طرح و نخ بکار گرفته شده قیمت‌ها متفاوت خواهد بود.

منابع:

کتاب شناخت طرحها و نقشه‌های فرش ایران و جهان، تالیف ابولفضل وکیلی ،انتشارات  نقش هستی

سایت: www.hamerang.com

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
2 پاسخ

تعقیب

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *