فرش-قشقایی-2

فرش قشقایی برخواسته از تخیلات و تصورات فردی بافنده

فرش قشقایی برخواسته از تخیلات و تصورات فردی بافنده

در منطقه استان فارس، دو ایل بزرگ قشقایی و خمسه با دو شیوه یکجا نشینی تخته قاپو (روستایی) و چادر نشینی (ییلاق و قشلاق) زندگی می‌کنند که هر یک از طایفه‌ها ونژاد‌های متعددی تشکیل یافته‌اند. ایل بزرگ قشقایی زادگاه بسیاری از صنایع دست به خصوص بافته های داری است که فرش قشقایی از جمله آنان است.

فرش قشقایی برگرفته از تخیلات فردی ذهن بافنده

ایل قشقایی

طوایفی که ایل قشقایی متشکل از آن‌هاست بیشتر از دویست تیره هستند، معروف‌ترین آنان که در بافت قالی، قالیچه، گبه و انواع گلیم‌های سوزنی و ساده شهرت جهانی دارند عبارت‌اند از:

  • طایفه کشکولی با تیره کوچک بولو یا بولی (معروف به چغال)
  • طایفه شش بلوکی با تیره‌های هیبت لو، عرب چرپانلو، کوهی و دوقزلو
  • طایفه عمله
  • طایفه صفی خان
  • طایفه ایگدر
  • طایفه رحیم لو
  • طایفه چگنی
  • طایفه دره شوری

طوایف شکرلو ویلمه و خنگشت از طوایف دیگر قشقایی هستند که زندگی یکجا نشینی اختیار نموده و قالیچه‌های بسیار زیبا و خوش رنگ با کیفیتی بسیار قابل توجه می‌بافند.

نقش اشکالی در فرش قشقایی

طرح و نقشه فرش‌ قشقایی

نقش‌پردازی در فرش‌ قشقایی مبتنی بر تصورات و تخیلات فردی بافنده است، به این شیوه، نقش‌پردازی ذهنی می‌گویند که در آن بافنده بدون استفاده از الگو یا نقشه آماده، در کمال و آرستگی و آزادگی هر چه در طبیعت می‌بیند و می‌پسندد و در عالم خیال خود آن را ساخته و پرداخته و شکل می‌دهد، در عالم خارج با مدد رنگ بدان عینیت می‌دهد و در عین سادگی و بدور از هرگونه پیچیدگی متعارف در نقشه‌های شهری، نگاره‌های بسیار زیبایی از اشکال گوناگون را خلق می‌کند، این نقشه‌ها گاهی تکرار نمی‌شوند و گاهی اوقات توسط افراد دیگر خانواده یا طایفه با تغییراتی جزیی در رنگ یا شاخه و برگ و گل استمرار می‌یابند، ولی آنچه مسلم می‌نماید اینکه چون آفریننده آن بدون بهره مندی از الگو یا فکر دیگری در شکل کلی طرح و گاهی در اجزا آن شکل می‌دهد؛ مکمل طرح همانندی ندارد.

گرچه این شیوه ذهنی‌بافی فرش قشقایی ناشی از فرهنگ عشایری است، ولی در میان قشقاییها، طایفه‌هایی نظیر کشکولی‌ها و ایگدر‌ها و همچنین ایل بهارلو، در فرشبافی خود گاهی از طرح‌ها و نقشه‌های غیر عشایری استفاده می‌کنند که اصالت آن‌ها از مناطق دیگر و یا از صنایع دیگری چون پارچه بافی است، این کار نه به طور کامل بلکه نقشه‌هایی را با ترکیب نقشه‌های سنتی پدید می‌آورند که گر چه اصالت آن‌ها غیر عشایری است ولی با بکارگیری نقش مایه‌های بومی، عشایری بودن نقشه در فرش قشقایی کاملاٌ محسوس و مشهود وآشکار است.

فرش-قشقایی

عمده‌ترین این نقشه‌ها که در طول زمان به نام نقشه‌ی  فرش قشقایی شهرت یافته‌اند عبارت‌اند از: نقشه‌ی ناظم، نقشه‌ی قبادخانی و نقشه‌ی ماهی در هم که هر یک بیش از دویست سال تقریباٌ به همین شیوه بافته شده است و اگر نوآوری‌هایی شده از همان مقوله‌ی ریز کاری‌های است که مثلاٌ از مقایسه ناظم‌های قدیم با ناظم‌های معاصر آشکار می‌گردد. گرچه بدلیل ذهنی بودن نگاره‌ها که در اثر آن تعداد نگاره‌ها متنوع و نامحدودند و همین امر موجب می‌شود که نتوان نقشه‌های فرش قشقایی را به سهولت نقشه‌های شهری دسته‌بندی کرد، ولی پژوهشگران فرش سعی کرده‌اند با توجه به سبک و شیوه کاربردی معمول در بین طوایف قشقایی، نقشه‌های متدوال آن‌ها را به سه گروه کلی تقسیم کنند.

  • نقش‌های اشکالی
  • نقش‌های منظم وپیوسته
  • نقش‌های خاص

که در مورد این سه گروه در مطلب دیگری می پردازیم.

فرش قشقایی منظم

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *