طرح اشکالی فرش قشقایی

فرش قشقایی با نقش اشکالی و ذهنی نمایش دهنده زیبای ذهن بافنده

فرش قشقایی با نقش اشکالی و ذهنی نمایش دهنده زیبای ذهن بافنده

در رابطه با فرش قشقایی در گذشته مطلبی گماشته شده بود. در آن مطلب به ذکر اختصاری سه گروه پرداختیم. اکنون توضیح کامل گروه اول ارائه خواهد شد.

نقش افشاری فرش قشقایی

گروه اول: فرش قشقایی با نقش‌های اشکالی

شیوه اشکالی یا مختلف یکی از سبک‌های نقش‌پردازی بسیار قدیمی در ایلات قشقایی است که درآن بافنده بدون رعایت نظم هر آنچه که ذهن و خیالش متصور باشد، آنرا به نقش می‌کشد، از ویژگی‌های فرش قشقایی اشکالی، ذهنی بودن و عدم قرینه سازی و نامنظم بودن تمام نگاره‌هاست که بافنده در عالم خیال می‌پرورده و در میان تاروپود وپرز یا رنگ ترکیب می‌کند و بدان عینیت می‌بخشد، در نقش‌پردازی فرش قشقایی اشکالی هیچ محدودیتی برای بافنده وجود ندارد، بدیهی است بافنده در چنین فضایی که در اختیار گرفته با وجود همه آزادگی با بکارگیری رنگ‌های ترکیبی و ترتیبی از نقش‌ها را به شیوه‌ای تهیه می‌کند که با همه بی‌نظمی و پراکندگی نوعی توازن نامرئی ولی کاملاً محسوس به چشم می‌خورد واین نتیجه تنها بدلیل مهارت او در شیوه بکارگیری صحیح رنگ‌هاست، رنگ از عناصر بسیار مهم در نقش‌پردازی در شیوه اشکالی یا مختلف به شمار می‌آید، نقشهای اشکالی حاصل مهارت وتجربه بافنده است که بدون استفاده از الگوهای مکرر دست به تولید و خلق نگاره‌هایی می‌زند که در بسیاری از فرش‌های دیگر هم‌گروه خود از نظر زیبایی بی‌دلیل و از دیدگاه قومی دارای هویتی ویژه است.

فرش-قشقایی

سیروس پرهام پژوهشگر فرش می‌گوید:”در نقش‌پردازی فرش قشقایی اشکالی، بی‌آنکه در نقشه از نظم معین و قاعده مشخص پیروی کنند، نقش‌ها در کنار هم و در جایی که بافنده می‌خواهد جای می‌گیرند، بدیهی است که به اقتضای پراکندگی و مختلف بودن نقش و نگارها و نیز ذهنی بافی، گهگاه بافنده‌ی قالی نگاره‌هایی می‌آفریند و اختراع می‌کند که با سایر نگاره‌های سنتی شباهت نزدیک و پیوند ملموس ندارد، به همین سبب است که هر یک از فرش‌های اشکالی _چه قشقایی باشد و چه بهارلو و افشار و نی ریز و بولوردی_ویژگی و هویت خاص خود را دارد، هیچیک مکرر و بدل دیگری نیست و برای آن نمی‌توان نقشه‌ای ترسیم کرد که الگوی بافندگی باشد.”

فرش-قشقایی-2

نباید انتظار داشت که نقشه‌های فرش قشقایی اشکالی همیشه بی‌نظم و بی‌قاعده باشند بلکه در میان برخی از طوایف ایلات قشقایی، فرش‌هایی با نقش اشکالی تولید می‌شوند که در آن‌ها نوعی نظم و توازن وقرینه‌سازی به چشم می‌خورد که بنا به نظر سیروس پرهام می‌توان این گروه فرعی را اشکالی منظم نام داد، شش بلوکی‌ها از این گروه هستند.

طرح فرش قشقایی

بدین ترتیب نقش‌های اشکالی را باید از هم تفکیک کرده و گروه‌های تولید کننده نقش‌های اشکالی منظم را از غیر آن جدا مورد مطالعه قرار داد.

بافندگان نقش اشکالی در ایل قشقایی سه دسته‌اند: دسته نخست آن‌هایی هستند که جز این سبک از شیوه‌ی دیگری پیروی نمی‌کنند مگر در موارد خاص و استثنایی، تیره‌های شکرلو و عرب چوپانلو و هیبت‌لو از این دسته‌اند. دسته دوم از سبک اشکالی نامنظم و گهگاه منظم نیمه هندسی همراه با گل و بوته استفاده می‌کنند (این گروه فرعی نقش اشکالی را بافندگان فارس نقش اشکالی جنگلی می‌خوانند)، تیره‌های رحیم‌لو و شش بلوکی و صفی خانی و بافندگان لر شبه قشقایی یا نیمه قشقایی دهستان خنگشت از این دسته‌اند و دسته سوم آن‌هایی هستند که از نقش اشکالی به ندرت و به تفتن بهره برده‌اند طایفه ایگدر و چگنی را می‌توان در شمار این گروه آورد.

طرح فرش قشقایی-2

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *