نقش ختایی و فرش دستباف

فرش دستباف اصیل ایرانی با گل‌ های ختایی

ختایی و طرح ونقشه اش در فرش دستباف اصیل ایرانی

ختایی طرح ساقه گل و نموداری از شاخه درخت یا بوته و برگ و غنچه است. در حقیقت نوعی طرح استلیزه ابتکاری است که در طبیعت همنوع و عینی ندارد، ختایی طرحی است که باید گل ها و غنچه و برگ ها و بندها را در برگیرد و میان آن ها وحدتی ایجاد کند. از این طرح به کرات در نقش فرش دستباف اصیل ایرانی استفاده می‌شود.

ختایی

ختایی

نقوش ختایی:

گل های ختایی یکی از رایج‌ترین نقوشی هستند که در فرش دستباف ایرانی به شکل های مختلف طراحی می‌شوند. ساقه و شاخه های آن به‌صورت گردشی و با حرکت موزون گاهی تمام زمینه فرش دستباف را در برمی‌گیرند، در بعضی از انواع فرش  دستباف این سبک به لحاظ کثرتشان به‌عنوان نقش قالب مطرح می‌شوند و نقوش دیگر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند.

گردش خطوط متصل به گل های این طرح گاهی کاملا مارپیچ و گاهی شکسته و به‌ندرت مستقیم هستند به‌گونه‌ای که در گردش آن ها می‌توان حرکت تند و کند خطوط و نقش‌ها را کاملاً حس کرد.

طرح ختایی در فرش دستباف

فرش ختایی

طراحان و رسامان فرش دستباف اساسا برای پر کردن فضاهای خالی بین نقوش و همچنین برای جلوه بیشتر بخش های مختلف از این نقش که دارای اجزاء متنوعی است بسیار استفاده می‌کنند، تنوع اجزاء این طرح به نقاش قالی امکان استفاده از رنگ ها را در رنگ آمیزی آن می‌دهد، به‌طوری‌که با به‌کارگیری آن جلوه و زیبایی چشمگیری در سطح فرش دستباف نمایان می‌شود.

طرح ختایی و فرش دستباف

طرح ختایی

در ارتباط با وجه‌تسمیه این طرح دلایل بی‌شماری بدون ذکر ادله‌ی تاریخی بیان‌شده است. برخی را عقیده بر این است که چون منشا این طرح‌ها شهر ختن یا ختا (در ترکستان) بوده است، این‌گونه طرح ها را به این اسم نامیده‌اند، گروهی دیگر به‌واسطه‌ عدم تطابق این طرح ها با طبیعت، آن‌ها را خطایی (ناشی از سهو و خطا) دانسته‌اند، اساتید دیگر نیز آن را مشتمل بر نقش گل ها و ساقه و برگ هایی می‌دانند که نمونه آن ها در طبیعت نیست، لیکن آن ها را می‌توان با الهام و گرده‌برداری از گل های مختلف و تلفیق آن ها با یکدیگر پدید آورد.

طرح ختایی

طرح ختایی

منبع: کتاب شناخت طرح ها و نقشه های فرش ایران و جهان

مؤلف: ابوالفضل وکیلی

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *