آینه-دوزی

آینه دوزی دوخت سنتی زیبا بر لباس، رومیزی و روتختی

آینه دوزی دوخت سنتی زیبا بر لباس، رومیزی و روتختی

آینه دوزی یکی از انواع دوخت‌های سنتی و بسیار زیباست که امروزه از آن برای تزیینات مختلف روی لباس‌ها، مانتو، روتختی، پرده، رومیزی و … استفاده می‌شود و بسیار پرطرفدار و زیباست. آینه‌ دوزی به روی لباس در بلوچستان به عنوان یکی از بهترین صنایع دستی از انواع صنایع دستی محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد هنر آینه دوزی از ایالت بلوچستان پاکستان، به سیستان ما راه پیدا کرده است و در آنجا با فرهنگ بومی ما مختلط شده است. این هنر در ایران دوره صفوی به اوج خودش می‌رسد. منطقه بلوچستان پاکستان از دیر باز مرکز بهترین کارهای سوزن دوزی و قلاب دوزی و سایر دوخت‌های دستی بوده است.

آینه دوزی بر روی پرده

دوختن آینه‌ های كوچك با فواصل متفاوت يا يكسان بر روی لباس‌های محلی، جليقه، كمربند و آويز‌های ديواری با نخ‌های الوان را آینه دوزی می‌گویند و گاه همراه انواع دیگر رودوزی‌ها نیز استفاده می‌شود.

آینه دوزی گاهی با ابريشم دوزی، قيطان دوزی و بخيه‌های تزئینی همراه است. آن هنری که به آینه‌ دوزی شهرت دارد، نه تنها دوختن آینه بر روی پارچه است، بلکه در اصل مواد متنوع و رنگارنگ و درخشان دیگری نظیر پولک و منجوق و … را هم در بر می‌گیرد. زادگاه اصلی این هنر زابل و سیستان و بلوچستان است و کمتر در مناطق دیگر دیده شده است. به آینه دوزی در گویش محلی سامان گفته می‌شود.

طریق دوخت اینه دوزی

آینه‌های مورد مصرف در آینه دوزی امروزه به صورت آماده و دارای قای کوچک مسی است، ولی در گذشته دور آییه‌ها را با دوخت دندان موشی به پارچه وصل می‌کردند. قدیمی‌ترین نمونه‌ی آینه دوزی مربوط به قرون ۱۳ و ۱۴ هجری است.

ابزار کار و مواد اولیه آینه دوزی:

آینه مخصوص: با قطر کم و به شکل‌های مربع، دایره، لوزی. (قابل تهیه از خرازی‌ها)

نخ دمسه: به صورت کلاف‌های کوچک دربازار در دسترس آینه دوزان قرار می‌گیرد. نخ دمسه از یک رشته نخ شش لا تشکیل شده و رنگ‌های مختلف و تنوعی نیز از ان در بازار موجود است.

نخ ابریشمی: از این نخ در بسیاری از رودوزی‌ها استفاده می‌شود که به صورت عمامه و کلاف در بازار موجود است.

سوزن گلدوزی: یک ابزار کلیدی برای هنر رودوزی است و انواع مختلفی شامل سوزن کرول (مخصوص گلدوزی) و سوزن چنایل (برای گلدوزی روی پارچه‌های ضخیم و درشت بافت) دارد.

پارچه‌های مورد استفاده در آینه دوزی شامل: ترگال، مخمل ساتن و جیر و… هستند.

آینه دوزی

طریقه دوخت آینه دوزی:

ابتدا آینه را بر روی پارچه و طرح مورد نظر قرار داده سپس روی آینه را ازجهت‌های مختلف به وسیله بسته‌ای فراوان به پارچه می‌دوزیم. بطوری که تقریباً تمام آینه به وسیله بست‌ها پر می‌گردد و سپس از وسط آینه به کمک نخ‌های روی آینه و با دوخت دندان موشی بر روی پارچه متصل می‌کنیم.

تکنیک‌های هنر آینه دوزی:

بخيه-كوك- شلال: زدن كوك‌های يك اندازه به صورت فاصله دار و يا متصل به هم بسته به نوع كاربرد دوخت

 

دوخت پتويی: با استفاده از سوزن و نخ از قسمت چپ پارچه شروع به كار می‌کنیم، سوزن را به طرف روی پارچه حركت داده و در حالی كه نخ را به صورت حلقه در زير انگشت دست چپ نگه داشته‌ایم تك بخيه ای عمودی بر سطح پارچه می‌زنیم و باز بسته به نوع كاربرد با تكرار اين دوخت به صورت فشرده و يا باز دوخت را ادامه می‌دهیم.

زنجيره: با حلقه كردن نخ به زير سوزن و زدن تك بخيه به صورتی كه بستی حاصل شود زنجيره ايجاد شده البته اين دوخت از بالا به پايين زده می‌شود.

بست‌دوزی: زدن تك بخيه برای اتصال مهره تزئینی و یا نگهداری نخ‌های فانتزی بكار می‌رود.

آینه-دوزی-1

منبع: سایت کویرها و بیابان‌های ایران

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *