29464_372

خامه دوزی هنر گلدوزی روی پارچه با خامه

خامه دوزی هنر گلدوزی روی پارچه با خامه

ازآنجا که واژه‌ی خمک دوزی شکل تغییر یافته خامه دوزی است که در این مقاله به بررسی این هنر زیبا می پردازیم. خامه در لغت به معنای قلم و کلک می‌باشد. خامه دوزی در لغت نامه دهخدا اینگونه تعریف شده است: ” گلدوزی کردن روی پارچه با خامه (ابریشم نتابیده)، بنابراین خامه به معنای ابریشم و دوختن فعل باشد. جمع آن نشان دهنده‌ی نوعی از هنر سنتی با ارزش است”.

پیشینه ظهور هنر خامه دوزی به زمانی بر می‌گردد که ابریشم در سیستان متولد شد. بر طبق نوشته‌های ثبت شده در کتب اسلامی،  سیستان مکانی است دارای بهترین نوع بافت‌های پشمی و ابریشمی. اوج ظهور هنر خامه دوزی به سلسله‌های اشکانیان و ساسانیان باز می‌گردد.

بنا بر مطالب گفته شده ، هنر خامه دوزی که زاده‌ی دستان پر توان مردم استان سیستان و بلوچستان است را می‌توان  هنری از زیر مجموعه هنر سوزن دوزی دانست که نقش و طرح ها به وسیله الیافی از جنس ابریشم برروی پارچه‌هایی از جنس کتان دوخته می‌شود. این اشکال و طرح‌های نقش گرفته بر روی پارچه کتان به وسیله خمک دوزی می‌تواند اشکال هندسی مثل لوزی مربع ،مثلث و همچنین گل‌های هشت پر را شامل شود.  این هنر بیشتر برای آراسته کردن قسمت‌هایی از لباس مردان و زنان به ویژه سر آستین ، دور یقه  و همچنین تزیین جانماز دستمال سفره و… مورداستفاده قرار می‌گیرد.

خامه دوزی

انواع طرح‌های خامه دوزی

نقش و طرح‌هایی که در هنر خمک دوزی مورد استفاده قرار می‌گیرد انواع مختلفی دارد از جمله:

  • تور دوزی
  • بته جقه ای
  • نرگسی
  • نقوش ستاره ای
  • خطوط منحنی
  • حصیر دوزی
  • دم ماهی ،الگوهای تخم خربزه و بسیاری موارد دیگر.

از میان موارد ذکر شده نقش‌های حصیر دوزی و بته جقه ای در وسط قرار می‌گیرد و بقیه طرح‌ها در اطراف آن‌ها دوخته می‌شود.

مرکز اصلی هنر خامه دوزی استان سیستان وبلوچستان می‌باشد اما علاوه بر آن در روستای زابل و روستای تفت استان یزد  این هنر نیز رواج دارد.

به  عنوان آخرین مطلب اینکه با وجود سیر رو به نزول فعالیت  هنرمندان در این زمینه و به نوعی منسوخ شدن و از یاد رفتن آن در چندین سال پیش  همت و دلسوزی مسئولان و تلاش اداره میراث فرهنگی و صنایع دستی و گردشگری باعث شده تا هنر خامه دوزی استان سیستان دوباره زنده شود و جانی تازه بگیرد.

خامه دوزی

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *