جاجیم

جاجیم دست بافته‌ای تمام عیار

یکی از صنایع دستی تزیینی-کاربردی ایران جاجیم بافی نام دارد. جاجیم،دست بافته‌ای است تارنما که معمولاً دارای طرح‌های راه‌راه،لوزی والوان زیبایی بوده که در قدیم روی کرسی می‌انداخته‌اند.ارآن‌جا که درگذشته برای پیچیدن رختخواب و به‌اصطلاح <جا> از این دستبافته استفاده می‌کرده‌اند و به آن جای جمع می‌گفته‌اند که به‌مرورزمان و برای راحتی تلفظ به آن جاجیم اطلاق شده است.

جاجیم صنایع دستی سنتی

تارهای جاجیم ‌،از پشم‌های رنگارنگ با نمره‌ی ۱۰ دولای مرینوس بوده و البته گاهی از ابریشم‌های الوان هم استفاده می‌شود.پود را بدان علت که دید‌ه نمی‌شود از نخ پنبه‌ای خاکستری یا مشکی با نمره‌ی ۲۰ شش لا انتخاب می‌کنند. در میان دست‌بافت‌های روستایی،جاجیم از اهمیت بیشتری برخوردار است و کاربرد‌های نظیر زیرانداز،پشتی،سجاده،رختخواب‌پیچ،مفرش،پتو،رویه‌ی کرسی و… دارد.

جاجیم به عنوان وسیله ای برای پیچاندن رختخواب استفاده می شده است

این هنر در بسیاری از مناطق روستایی ازجمله روستای ییلاقی متکازین در بخش هزارجریب از توابع بهشهر، بخش دودانگه شهرستان ساری،آلاشت سوادکوه،کجو،نوشهر و کلاردشت چالوس،عشایر خراسان شمالی و چهارمحال وبختیاری موردتوجه است.

جاجیم-3

اصولاً بافت جاجیم توسط زنان صورت می‌‌گیرد و مردان جز در مرحله‌ی تهیه‌ی پشم،نقش چندانی ندارند.روش کار بدین‌صورت است که ابتدا چله‌ی موردنظر را در محوطه‌ی بازکشیده(دراز می‌کنند)،سپس به‌وسیله‌ی تیرک،وسط چله را سرپا کرده و تعدادی از تار‌ها را جدا کرده،آنگاه شروع به بافت می‌کنند.معمولاً جاجیم را به طول ۱۰ الی ۱۵ متر و عرض ۱۵ تا ۲۵ سانتیمتر می‌بافند،پس از پایان بافت،با بریدن و پهلوی هم دوختن قطعات،اقدام به تهیه‌ی ابعاد موردنظر می‌کنند.

در اکثر نقاط روستایی ایران،بافت جاجیم مرسوم است

در اکثر نقاط روستایی ایران،بافت جاجیم مرسوم است با این تفاوت که در مناطق مختلف،ترکیب رنگی و یا ظرافت نخ و نقوش،طرح‌های مختلفی را ایجاد می‌کند.نقوش رایج عبارت است از:چهار گل،خشتی،پنجه‌ای،گل آفتاب‌گردان،آفتاب تیره،گل سیب،گچی دیر ناخی(ناخن بز)،سیر گا(گوشواره)،قرقره،بلی قالی،جولما،بادامی،اوزوک، قاشی(نگین انگشتر)همیان، دندان‌موشی،محرمات،کله‌قندی و …،حاشیه‌های اطراف نیز با طرح مثلث دندانه‌دار پر می‌شود.

جاجیم وارد مصرفی چون زیرانداز، سجاده، پادری، رومیزی، روتختی، رویه‌ی کرسی، رویه‌ی مبل

ولی لازم به ذکر است که بالاترین حجم تولید مربوط به عشایر اردبیل، خلخال، مشکین‌شهر، پارس آباد مغان، نمین و کوثر، بیله سوار است و موارد مصرفی چون زیرانداز، سجاده، پادری، رومیزی، روتختی، رویه‌ی کرسی، رویه‌ی مبل دارد و در کار‌های تکمیلی به همراه چرم مورداستفاده قرار می‌گیرد. نوعی جاجیم در بین عشایر اردبیل با همین شیوه با عرض ۶ الی ۸ سانتیمتر و طول حداقل ۴ متر بافته می‌شود که به آن باغ بند و باستریق می‌گویند.

بالاترین حجم تولید مربوط به عشایر اردبیل، خلخال، مشکین‌شهر، پارس آباد مغان، نمین و کوثر، بیله سوار است

منبع :کتاب هنر‌های سنتی ایران در یک نگاه-مولفان :دکتر حسین یاوری،مهندس فاطمه عرفانی

برای خرید صنایع دستی و محصولات دست ساز هنری کلیک کنید

خرید صنایع دستی و دست ساز های هنری از دستینو
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *